Nhận lời mời của Phó Chủ tịch Nghị viện châu Âu Pina Picierno và Giám đốc Văn phòng Liên lạc của Nghị viện châu Âu tại Italy Carlo Corazza, Tổng thống Lại Thanh Đức đã cử Phó Tổng thống Tiêu Mỹ Cầm tham dự Hội nghị Tự do và Dân chủ châu Âu lần thứ 2 (2nd European Conference of Ventotene for Freedom and Democracy) vào ngày 11/9, tại Ventotene, miền nam Italy. Được tháp tùng bởi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lâm Giai Long, Phó Tổng thống đã trở về Đài Loan vào sáng ngày 14/9 và có bài phát biểu tại Sân bay Quốc tế Đào Viên.
Phó Tổng thống nhấn mạnh chuyến đi lần này khiến bà cảm nhận sâu sắc rằng cho dù ở cách xa nhau nửa vòng Trái đất và có sự khác biệt về văn hóa, “tự do” và “hòa bình” vẫn là ngôn ngữ và khát vọng chung của toàn nhân loại. “Các quốc gia dân chủ vẫn đang phải đối mặt với những thách thức tại nhiều nơi và dưới nhiều hình thức khác nhau. Đài Loan cũng đang chịu áp lực ngày càng lớn về quân sự và các hành động “vùng xám”, chúng tôi vẫn kiên định bảo vệ lối sống tự do, dân chủ và nỗ lực duy trì hòa bình, thịnh vượng trong khu vực”. Bà hy vọng chuyến thăm lần này sẽ giúp cộng đồng quốc tế hiểu rõ dù hoàn cảnh có khó khăn đến đâu, Đài Loan vẫn sẽ tiếp tục tiếp tục tiến bước với lòng dũng cảm và sát cánh cùng thế giới.
Nội dung chính bài phát biểu của Phó Tổng thống như sau:
Tôi rất vinh dự khi một lần nữa được dẫn đầu phái đoàn ra nước ngoài tham dự hội nghị quốc tế. Nhân dịp này, tôi xin trình bày tóm lược ý nghĩa và những kết quả mà chúng ta đã đạt được.
Ventotene là một hòn đảo nhỏ của Italy nhưng lại mang ý nghĩa biểu tượng to lớn trong lịch sử châu Âu hiện đại. Trong Thế chiến thứ hai, nơi đây từng là chốn giam giữ các tù nhân chính trị người Italy phản đối chủ nghĩa phát xít, tiêu biểu là Altiero Spinelli. Trong thời kỳ đen tối của chiến tranh và chế độ toàn trị, Spinelli và các bạn tù đã suy ngẫm về việc làm thế nào để châu Âu tránh lặp lại thảm kịch chiến tranh và các quốc gia có thể hợp tác để gìn giữ hòa bình. Bản “Tuyên ngôn Ventotene” do họ soạn thảo đã khơi nguồn cho tư tưởng liên bang, tạo động lực hướng tới một Liên minh châu Âu trong giai đoạn hậu chiến. Có thể nói, Ventotene là cái nôi của ý tưởng hội nhập châu Âu. Sau này, Spinelli trở thành nghị sĩ Nghị viện châu Âu và Tòa nhà chính của Nghị viện châu Âu hiện mang tên ông.
Trong hơn 80 năm qua, châu Âu đã vực dậy từ những tàn phá của chiến tranh và thoát khỏi bóng tối của chế độ toàn trị. Trải qua quá trình tái thiết lâu dài và gian nan, châu Âu đã từng bước chuyển mình từ sự chia rẽ sang hội nhập để xây dựng một xã hội dựa trên nền tảng dân chủ, tự do, nhân quyền và pháp quyền.
Tương tự như vậy, Đài Loan cũng đã trải qua một chặng đường dài từ chế độ độc tài đến tự do và dân chủ. Mặc dù hoàn cảnh lịch sử có khác biệt nhưng kinh nghiệm của hai bên đều cho thấy dân chủ và tự do không phải là những thứ tự nhiên mà có, đó là thành quả từ những nỗ lực bền bỉ của người dân trong việc đấu tranh, thực thi và bảo vệ các giá trị.
Châu Âu ngày nay đã khác xa so với châu Âu thời Thế chiến thứ hai nhưng những thách thức mà các quốc gia dân chủ phải đối mặt chưa bao giờ biến mất. Chủ nghĩa độc tài, các mối đe dọa từ chiến thuật “vùng xám” và những âm mưu thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc sự cưỡng ép vẫn tiếp tục xuất hiện tại nhiều nơi, dưới nhiều hình thức khác nhau. Đó không còn là điều xa lạ đối với Đài Loan. Trong các cuộc đối thoại tại diễn đàn, tôi đã nhấn mạnh với bạn bè quốc tế rằng, dù đang phải đối mặt với áp lực quân sự và các chiến thuật “vùng xám” ngày càng gia tăng, Đài Loan vẫn kiên định bảo vệ lối sống tự do, dân chủ và nỗ lực duy trì hòa bình, thịnh vượng trong khu vực.
Việc tôi tham gia đối thoại về tự do, dân chủ và hòa bình trên đảo Ventotene không phải là sự tình cờ. Hòn đảo nhỏ này của Italy mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Dù ở cách xa nhau nửa vòng Trái đất và có sự khác biệt về văn hóa, “tự do” vẫn là ngôn ngữ chung và “hòa bình” vẫn là khát vọng chung của chúng ta. Đó chính là ấn tượng sâu sắc nhất khi tôi tham dự hội nghị này.
Trong hành trình này, tôi một lần nữa cảm nhận được sự quan tâm của cộng đồng quốc tế dành cho Đài Loan và ngày càng có nhiều bạn bè quốc tế muốn tìm hiểu về Đài Loan, lắng nghe câu chuyện của chúng tôi. Đối với tôi, ý nghĩa lớn nhất của chuyến đi này không chỉ dừng lại ở việc ghé thăm một địa danh hay tham dự một diễn đàn, mà quan trọng hơn, chuyến đi đã mang lại cơ hội để tiếng nói của Đài Loan được lắng nghe tại một nơi mang ý nghĩa lịch sử to lớn. Trong bài phát biểu khai mạc, tôi đã nhấn mạnh cho dù có diện tích lớn hay nhỏ, cả Ventotene và Đài Loan đều xứng đáng có tiếng nói riêng và đáng được tôn trọng. Thông qua chuyến thăm lần này, tôi cũng muốn truyền tải một thông điệp mạnh mẽ: Dù hoàn cảnh có khó khăn đến đâu, Đài Loan vẫn sẽ tiếp tục tiếp tục tiến bước với lòng dũng cảm và sát cánh cùng thế giới.
Bên cạnh việc tham gia hội nghị và hiểu sâu hơn về những vấn đề quan trọng đối với bạn bè châu Âu, chuyến đi này giúp tôi có cơ hội tận mắt chiêm ngưỡng các công trình kỹ thuật thủy lợi trên hòn đảo có niên đại hơn 2.000 năm, từ thời Hoàng đế Augustus. Tôi thực sự ấn tượng trước trình độ kỹ thuật, kiến trúc, văn hóa, lịch sử và thẩm mỹ của Italy.
Chuyến đi này không được công bố rộng rãi từ trước khi khởi hành nhằm tránh những xáo trộn không cần thiết, đồng thời đảm bảo hành trình đến nơi diễn ra an toàn và suôn sẻ. Hành trình từ Đài Loan, kết hợp các phương tiện máy bay, ô tô và phà, kéo dài khoảng 27 giờ, phải vượt qua điều kiện thời tiết xấu và biển động.
Tôi xin chân thành cảm ơn các đối tác quốc tế có cùng chí hướng, những người bạn lâu năm của Đài Loan. Tôi đặc biệt cảm ơn Phó Chủ tịch Picierno vì lời mời nhiệt tình cũng như tất cả bạn bè đã hỗ trợ công tác tổ chức cho chuyến đi này.
Tôi vô cùng cảm kích trước sự ủng hộ của mọi tầng lớp xã hội dành cho chuyến thăm châu Âu của tôi, cũng như sự quan tâm của giới truyền thông, cảm ơn Bộ Ngoại giao đã phối hợp chặt chẽ với Phủ Tổng thống nhằm thúc đẩy sáng kiến ngoại giao này, qua đó tăng cường sự kết nối và giao lưu giữa Đài Loan với châu Âu và cộng đồng quốc tế. Xin cảm ơn tất cả mọi người!