Gần đây, Phó Tổng thống Tiêu Mỹ Cầm đã trả lời phỏng vấn với Chris Brown, phóng viên thường trú của Tập đoàn phát thanh truyền hình Canada (CBC) tại London. Trong cuộc phỏng vấn, Phó Tổng thống đã trả lời về các vấn đề như hợp tác kinh tế, thương mại Đài Loan-Canada, quan hệ Đài Loan-Mỹ-Trung Quốc, ngành công nghiệp bán dẫn, quốc phòng và chiến tranh nhận thức.
Nội dung chính của cuộc phỏng vấn như sau:
- Hỏi: Xin cảm ơn Phó Tổng thống đã nhận lời phỏng vấn. Trước hết, tôi muốn hỏi về các cuộc đàm phán thương mại giữa Đài Loan và chính quyền của cựu Thủ tướng Canada Justin Trudeau. Xin hỏi ý kiến của bà về vấn đề này.
-Phó Tổng thống: Canada là đối tác thương mại quan trọng của Đài Loan, nền kinh tế của chúng ta bổ sung cho nhau trên nhiều phương diện. Chúng tôi hy vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy đối thoại thương mại. Đối thoại giữa chúng ta đã rất hiệu quả trong những năm qua và chúng tôi mong muốn tiếp tục duy trì điều đó.
-Hỏi: Bà muốn mối quan hệ này phát triển như thế nào? Vấn đề quan trọng nhất là gì?
-Phó Tổng thống: Đài Loan và Canada thực sự có rất nhiều điểm tương đồng. Người dân hai nước đều yêu chuộng tự do, cho dù phải đối mặt với nhiều thách thức, chúng ta đều đang nỗ lực củng cố nền dân chủ. Đài Loan và Canada đều là nền kinh tế thị trường tự do và là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Như tôi vừa đề cập, chúng ta hợp tác về các vấn đề kinh tế và thương mại. Chúng ta cũng có nhiều lĩnh vực bổ trợ cho nhau. Canada từ lâu đã là nhà cung cấp nông sản quan trọng cho Đài Loan, trong khi Đài Loan sản xuất các linh kiện công nghệ chủ chốt, đóng góp vào ngành sản xuất của Canada. Chúng tôi hy vọng duy trì mối quan hệ kinh tế, thương mại phát triển mạnh mẽ và ổn định. Việc thiết lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện hơn để củng cố mối quan hệ đối tác thương mại này sẽ vô cùng hữu ích.
Ngoài ra, chúng tôi cũng hy vọng Canada sẽ ủng hộ Đài Loan gia nhập “Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương” (CPTPP). Điều này rất quan trọng đối với Đài Loan, bởi chúng tôi luôn nỗ lực hướng tới sự đối xử công bằng trong các cơ quan và tổ chức quốc tế. Việc trở thành thành viên của hệ thống thương mại quốc tế dựa trên luật lệ có ý nghĩa to lớn đối với Đài Loan và chúng tôi rất mong Canada sẽ ủng hộ.
Về mặt an ninh, chúng tôi cảm ơn Canada đã thực hiện nhiều hoạt động tự do hàng hải xung quanh eo biển Đài Loan, phù hợp với chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Canada. Canada cũng đã thể hiện vai trò lãnh đạo của mình trong Nhóm G7, nhiều lần nhấn mạnh với các nước thành viên khác rằng hòa bình, ổn định ở eo biển Đài Loan là điều không thể thiếu đối với thịnh vượng toàn cầu. Cho dù về mặt lãnh đạo ngoại giao hay với tư cách là một quốc gia Thái Bình Dương và là bên liên quan, việc Canada tiếp tục quan tâm cao độ đến hòa bình, ổn định ở eo biển Đài Loan có ý nghĩa to lớn đối với Đài Loan.
Tôi cũng xin đặc biệt cảm ơn Canada gần đây đã ký kết “Bản ghi nhớ về hệ thống phát hiện tàu tắt đèn”, góp phần nâng cao nhận thức hàng hải của Đài Loan. Công nghệ của Canada không chỉ đóng góp vào các quy định về nghề cá toàn cầu mà còn có ích đối với các vấn đề liên quan đến nhận thức hàng hải khác. Sự hợp tác của chúng ta đảm bảo rằng tất cả các bên liên quan trong khu vực đều tôn trọng các quy tắc và chuẩn mực duy trì sự ổn định toàn cầu, điều này có ý nghĩa rất sâu sắc.
-Hỏi: Tôi muốn hỏi về vấn đề thương mại, bà đánh giá thế nào về mối quan hệ Mỹ-Trung hiện nay? Tình hình này có thể ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp chủ chốt của Đài Loan như thế nào?
-Phó Tổng thống: Nếu ông đang nói về vai trò của Trung Quốc trong hệ thống thương mại toàn cầu, tất cả chúng ta đều đã chứng kiến những thay đổi và diễn biến kể từ những năm 1990. Khi đó, Trung Quốc theo đuổi cải cách và mở cửa, gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hệ thống thương mại toàn cầu và đã được hưởng lợi rất nhiều từ đó. Nhưng đồng thời, trong những năm gần đây, chúng ta cũng thấy được Trung Quốc bắt đầu lợi dụng con bài kinh tế làm công cụ cưỡng ép, bao gồm việc kiểm soát khoáng sản đất hiếm và một số mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Lấy Đài Loan làm ví dụ. Trung Quốc cũng đã lợi dụng việc tiêu thụ nông sản làm công cụ để gây áp lực lên các tầng lớp xã hội Đài Loan. Do đó, chúng tôi tích cực quảng cáo các sản phẩm nông nghiệp Đài Loan, chẳng hạn như dứa và xoài, đến nhiều đối tác quốc tế đa dạng hơn để tránh phụ thuộc quá mức vào thị trường Trung Quốc. Bằng cách đa dạng hóa thị trường, chúng tôi đảm bảo rằng sự phụ thuộc của chúng tôi vào Trung Quốc sẽ không bị lợi dụng như một con bài mặc cả hay công cụ để gây sức ép chính trị.
-Hỏi: Bà có lo lắng rằng Đài Loan sẽ trở thành con bài mặc cả trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung?
-Phó Tổng thống: Mặc dù có nhiều vấn đề còn tồn tại giữa Mỹ và Trung Quốc nhưng nhiều vấn đề trong số đó không liên quan trực tiếp đến Đài Loan. Quan hệ đối tác thương mại giữa Đài Loan và Mỹ cũng phát triển rất mạnh mẽ. Trên thực tế, một trong những ngành công nghiệp chủ chốt của chúng tôi, ngành công nghiệp bán dẫn và sản xuất chip, từ lâu đã hợp tác với Mỹ và Thung lũng Silicon. Nhiều người coi Thung lũng Silicon và các khu công nghệ cao của Đài Loan là một hệ sinh thái công nghệ rộng lớn, thúc đẩy sự thịnh vượng toàn cầu.
Vì vậy, chúng tôi đã thiết lập quan hệ đối tác kinh tế, thương mại và chuỗi cung ứng rất vững chắc, mang tính xây dựng với Mỹ. Chúng tôi tiếp tục tham gia đối thoại và trao đổi dựa trên nền tảng vững chắc này. Một điểm khác biệt quan trọng khác giữa chúng tôi và nền kinh tế Trung Quốc là chúng tôi sẽ xây dựng ngành công nghệ và sản xuất của Đài Loan thành một nền kinh tế đáng tin cậy.
Tôi tin rằng mối quan hệ đối tác Đài Loan-Mỹ rất vững chắc và sẽ tiếp tục được củng cố, hy vọng các cuộc thảo luận của chúng tôi sẽ tập trung vào những điểm mạnh của quan hệ đối tác này và tiếp tục đi theo hướng đó.
-Hỏi: Chúng ta cũng biết rằng Trung Quốc ngày càng có các hành động mang tính xâm lược ở eo biển Đài Loan và bày tỏ ý định thống nhất vào một thời điểm nào đó. Bà có lo ngại rằng Mỹ có thể nhượng bộ trong các cuộc đàm phán thương mại lớn hơn để đáp ứng các yêu cầu của Trung Quốc, biến Đài Loan thành một con bài mặc cả không?
-Phó Tổng thống: Trung Quốc chưa bao giờ ngừng nêu vấn đề Đài Loan và các yêu sách của nước này tại các diễn đàn quốc tế, vấn đề này đã được nêu ra nhiều lần trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, chính sách của Mỹ đối với Đài Loan, dựa trên “Đạo luật Quan hệ Đài Loan” và “Sáu Đảm bảo”, luôn nhất quán. Chính quyền Trump hiện nay đã nhiều lần tái khẳng định lập trường này. Chính sách này vẫn là một khuôn khổ vững chắc, ổn định và nhất quán cho quan hệ đối tác Đài Loan-Mỹ. Xét cho cùng, việc duy trì tự do, an ninh và ổn định của Đài Loan là trọng tâm sự ổn định của toàn bộ khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Do đó, quan hệ đối tác Đài Loan-Mỹ cũng quan trọng không kém đối với cả hai bên.
-Hỏi: Phong cách của Tổng thống Mỹ hiện tại khá khó đoán. Điều này sẽ ảnh hưởng đến phán đoán của bà như thế nào?
-Phó Tổng thống: Như tôi đã đề cập trước đó, chính sách của Mỹ đối với Đài Loan rất nhất quán trong nhiều thập kỷ. Trên thực tế, sự ủng hộ của Mỹ đối với Đài Loan luôn là nhận thức chung của các đảng phái. Chỉ vài tuần trước, chúng ta một lần nữa chứng kiến sự ủng hộ của lưỡng đảng tại Quốc hội Mỹ đối với dự luật nhằm làm sâu sắc và củng cố quan hệ đối tác Đài Loan-Mỹ. Tôi tin rằng, như Tổng thống Trump đã nhiều lần nhắc lại, hòa bình và an ninh là mục tiêu hàng đầu, đồng thời cam kết thúc đẩy hòa bình. An ninh và ổn định ở eo biển Đài Loan là một phần quan trọng trong đó. Chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác với Mỹ để tăng cường năng lực tự vệ của Đài Loan. “Đạo luật Quan hệ Đài Loan” đã đặt nền tảng pháp lý vững chắc cho việc này và sự hợp tác giữa hai bên rất ổn định.
-Hỏi: Tôi hiểu quan điểm của bà về “hệ sinh thái chung”, đặc biệt là trong ngành công nghiệp bán dẫn. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nghe nói các quan chức Mỹ muốn Đài Loan chuyển một phần đáng kể hoạt động sản xuất chip sang Mỹ-nghe nói là khoảng 50%. Bà nghĩ sao về điều này? Theo bà, bao nhiêu phần trăm là tỷ lệ hợp lý?
-Phó Tổng thống: Trước hết, tôi cần nói rõ thực lực và lợi thế cạnh tranh của Đài Loan trong lĩnh vực sản xuất chip không phải tự nhiên mà có. Đó là thành quả của hàng thập kỷ nỗ lực và gian khổ. Giữa bối cảnh quốc tế đầy thách thức, Đài Loan đã thành công trong việc xây dựng hệ sinh thái sản xuất chất bán dẫn cao cấp hoàn chỉnh và cạnh tranh nhất. Để đáp ứng sự phát triển của ngành, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ chip thế hệ mới. Chính phủ cũng sẽ hỗ trợ hệ sinh thái công nghệ, giúp các doanh nghiệp tư nhân liên tục đổi mới và duy trì vị thế dẫn đầu.
Mỹ là đối tác quan trọng của ngành công nghiệp bán dẫn Đài Loan. Nhiều nhà khoa học hàng đầu của chúng tôi từng được đào tạo tại Mỹ. Ngành công nghiệp bán dẫn của chúng tôi hợp tác với các doanh nghiệp Mỹ, tạo điều kiện cho các tập đoàn công nghệ khổng lồ của Mỹ tăng trưởng và thu lợi nhuận. Mối quan hệ đối tác này đã đóng góp vào sự thịnh vượng của Mỹ trong nhiều thập kỷ.
Chúng tôi cũng hiểu mong muốn đa dạng hóa và “tái công nghiệp hóa” của Mỹ. Trong bối cảnh này, Đài Loan sẽ là đối tác hữu ích và mang tính xây dựng. Chúng tôi cam kết đầu tư vào Mỹ, không chỉ TSMC, mà còn bao gồm các bộ phận khác trong hệ sinh thái rộng lớn, từ nhà cung cấp đến nhà thiết kế và thậm chí là các nhà sản xuất chip khác. Chúng tôi cũng đang hợp tác với các công ty của Mỹ như Intel để nâng cao năng lực sản xuất của họ.
Chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường quan hệ đối tác cùng có lợi. Bên cạnh việc ủng hộ cam kết “tái công nghiệp hóa” của Mỹ, chúng tôi hiểu Mỹ rất coi trọng vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI. Đài Loan sản xuất một lượng lớn thiết bị trung tâm dữ liệu và máy chủ, đóng góp vào nền điện toán toàn cầu, nhiều công ty Đài Loan đang xem xét các kế hoạch đầu tư tại Mỹ. Tuy nhiên, điều này sẽ không diễn ra trong một sớm một chiều, chúng tôi hy vọng sẽ hợp tác theo cách tiếp tục hỗ trợ sự tăng trưởng của Đài Loan, đồng thời củng cố sức mạnh của Mỹ.
-Hỏi: Bà đã nói về những nỗ lực không ngừng nghỉ để xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn. Một số nhân vật được chúng tôi phỏng vấn đề cập đến việc Đài Loan, một nơi chỉ được số ít quốc gia công nhận, bỗng nhiên không còn “vô hình” nữa, Đài Loan đã hiện diện trên toàn cầu. Là một nhà lãnh đạo chính phủ, bà sẽ tận dụng điều này như thế nào để biến nó thành đòn bẩy chính trị lớn hơn cho Đài Loan?
-Phó Tổng thống: Gần đây có một bộ phim tài liệu về Đài Loan với tiêu đề “Invisible Nation”. Đáng tiếc là hầu hết các quốc gia trên thế giới vẫn chưa công nhận vị thế của Đài Loan, điều này không công bằng với chúng tôi. Nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục củng cố nền dân chủ, phát triển kinh tế và trở thành sức mạnh của những điều tốt đẹp trên thế giới. Đây chính là lý do tại sao Đài Loan được công nhận là một động lực tích cực cho sự tiến bộ toàn cầu. Các quốc gia này bắt đầu nhận ra vai trò quan trọng của Đài Loan, đặc biệt là sự đóng góp không thể thiếu cho chuỗi cung ứng đáng tin cậy. Chúng tôi cũng đóng một vai trò không thể thiếu trong lĩnh vực y tế công cộng toàn cầu, đặc biệt là trong đại dịch COVID-19.
Ngoài ra, về vấn đề liên quan đến các tiêu chuẩn an toàn hàng không quốc tế, việc Đài Loan bị loại khỏi Đại hội đồng Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) được tổ chức tại Canada ngày càng bị cộng đồng quốc tế coi là bất công. Khi các quốc gia nhận thức được hậu quả của việc loại trừ Đài Loan, chúng ta đang chứng kiến sự ủng hộ Đài Loan ngày càng tăng lên. Điều này rất quan trọng đối với việc đảm bảo sự ổn định của khu vực.
-Hỏi: Chúng ta vẫn tiếp tục chứng kiến máy bay và tàu chiến Trung Quốc thường xuyên vượt qua ranh giới và có hành vi mang tính xâm lược. Đánh giá mới nhất của chính phủ về mối đe dọa quân sự từ Trung Quốc?
-Phó Tổng thống: Trước hết, tôi xin nhắc lại mọi việc chúng ta làm trong lĩnh vực an ninh đều nhằm mục đích ngăn ngừa xung đột, mục tiêu của chúng ta là răn đe. Xung đột trên khắp thế giới nhắc nhở chúng ta rằng không thể coi hòa bình là điều đương nhiên và chúng ta phải tăng cường quốc phòng. Do đó, thời gian và bất kỳ sự thảo luận liên quan nào đều phụ thuộc vào sự chuẩn bị và năng lực của chính chúng ta.
Chúng ta đều biết rằng Trung Quốc đang đầu tư chi phí khổng lồ để tăng cường sức mạnh quân sự và tiến hành các cuộc tập trận ngày càng mang tính xâm lược ở xung quanh eo biển Đài Loan. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến Đài Loan mà còn ảnh hưởng đến các nước láng giềng và khu vực biển Nam Hải (biển Đông). Do đó, chúng ta phải áp dụng các biện pháp ứng phó. Thứ nhất, chúng ta phải tăng cường đầu tư vào quốc phòng để đảm bảo duy trì hòa bình thông qua sức mạnh. Thứ hai, chúng ta phải hợp tác với các đối tác quốc tế để thực hiện chiến lược răn đe tổng thể, nhắc nhở giới lãnh đạo Trung Quốc và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc rằng chiến tranh không phải là một sự lựa chọn và không có bên nào chiến thắng trong cuộc xung đột. Chúng tôi nỗ lực duy trì hòa bình, ổn định ở eo biển Đài Loan và cảm ơn các đối tác trên toàn thế giới đã hợp tác với chúng tôi trong việc giải quyết các mối đe dọa vùng xám khác.
Các mối đe dọa vùng xám là các hành động chưa đến mức chiến tranh hoặc xung đột nhưng vẫn mang tính đe dọa và gây bất ổn. Những hành động này bao gồm nhiều hành vi xâm phạm và quấy rối của Trung Quốc vào lãnh hải, không phận và vùng nhận dạng phòng không của chúng tôi. Ngoài ra còn bao gồm các hành vi xâm nhập, tấn công an ninh mạng, can thiệp chính trị và tung tin sai lệch, cũng như cô lập ngoại giao, chiến tranh pháp lý, chiến tranh chính trị và chiến tranh nhận thức đa tầng. Tuy nhiên, những chiến thuật này không chỉ giới hạn ở Đài Loan mà còn đang được áp dụng ở các quốc gia và khu vực dân chủ khác. Do đó, tôi tin rằng các nền dân chủ cần nỗ lực hơn nữa để củng cố thể chế của chúng ta, hỗ trợ lẫn nhau để ứng phó với những mối đe dọa vùng xám này. Sự phức tạp và tinh vi của những mối đe dọa vùng xám chính là lý do tại sao các xã hội yêu chuộng hòa bình và tự do trên toàn thế giới cần tăng cường hợp tác.
-Hỏi: Chúng tôi đã phỏng vấn một số người trẻ dường như chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các nền tảng kỹ thuật số như TikTok, vốn có nguồn gốc từ Trung Quốc. Bà nghĩ gì về điều này?
-Phó Tổng thống: Đây là một thách thức không chỉ đối với xã hội Đài Loan mà còn đối với xã hội Canada và các quốc gia dân chủ khác, đó là ảnh hưởng và tác động của mạng xã hội. Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở tác động của bản thân mạng xã hội mà còn ở cách các chính phủ độc tài sử dụng những nền tảng này xâm nhập vào xã hội chúng ta nhằm gây chia rẽ xã hội và phá hoại niềm tin của công chúng vào thể chế dân chủ. Do đó, việc Trung Quốc thường xuyên sử dụng những chiến thuật này trong các hoạt động nhận thức thực sự là một nguyên nhân gây lo ngại và cần phải cảnh giác. Chúng tôi đang hợp tác với các quốc gia dân chủ khác để tìm kiếm các biện pháp tốt nhất nhằm chống lại ảnh hưởng của các nước độc tài, bao gồm các chiến dịch nâng cao nhận thức truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng, vạch trần việc thao túng các chương trình hoặc nền tảng cụ thể, chống thông tin sai lệch. Mặc dù các nền tảng này có ảnh hưởng trong xã hội Đài Loan nhưng người dân ngày càng ý thức về vấn đề chiến tranh nhận thức và hiểu rằng thông tin sai lệch đang được sử dụng làm công cụ phá hoại sự gắn kết của xã hội dân chủ.
-Hỏi: Hệ thống phòng thủ tên lửa “Lá chắn Đài Loan” (T-Dome) do Tổng thống công bố sẽ hoạt động như thế nào?
-Phó Tổng thống: Trước hết, tôi xin nói về đầu tư quốc phòng của chúng tôi. Chúng tôi đã liên tục tăng ngân sách quốc phòng trong những năm qua, dự kiến sẽ đạt 3,32% GDP theo tiêu chuẩn NATO trong năm tới và sẽ đạt 5% GDP vào năm 2030. Việc tiếp tục tăng ngân sách quốc phòng không chỉ là chi tiêu chung mà phải sử dụng khoản ngân sách quân sự tăng thêm một cách chính xác và tập trung. Tổng thống đã đề xuất khái niệm “Lá chắn Đài Loan”, không chỉ tích hợp nhiều hệ thống khác nhau mà còn áp dụng phần mềm tiên tiến và công nghệ mới để tạo ra một lá chắn phòng thủ hỗn hợp. Khoản đầu tư cần thiết này không chỉ giúp người dân Đài Loan an tâm mà còn khẳng định với thế giới tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình ở eo biển Đài Loan.
CBC được thành lập gần 90 năm, là kênh truyền thông chính thống có lịch sử lâu đời và có ảnh hưởng sâu sắc đến dư luận Canada. Các chương trình tin tức truyền hình 24 giờ của CBC được phát sóng trên khắp Canada. Các kênh của CBC bao gồm phát thanh, truyền hình và phương tiện kỹ thuật số, có ảnh hưởng sâu rộng đến giới chính trị, kinh doanh và học thuật Canada.